Bu konuda, kullanılan terimlerin çağrışımlarını daha iyi kavrayan Türk arkadaşlardan geri bildirim almaktan memnuniyet duyarım. Ancak Kutsal Kitap çevirisinin genel olarak tartışmalı doğası göz önüne alındığında, iki ana dili Türkçe olan kişinin bile farklı sonuçlara varması mümkündür. Bu nedenle, burada mevcut kanaatlerimi sunuyorum.

“ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ / τῶν οὐρανῶν” ifadesinin TLC’de “Göklerin/Tanrı’nın egemenliği” şeklinde çevrilmiş olmasını problemli buluyorum. Bunun yerine “Göklerin/Tanrı’nın krallığı” ifadesini tercih ederdim. Biçimsel olarak “βασιλεία”, açıkça bir “βασιλεύς”ün alanıdır—yani bir kralın hüküm sürdüğü alan, bir krallıktır. Metinler arası düzlemde de Yeni Antlaşma’daki “Tanrı’nın krallığı” öğretisi, 2. Samuel 7, Mezmur 2 ve Daniel 2 ile 7 gibi temel peygamberlikleri açıkça tamamlamayı hedefler; bu metinler gelecek olan bir “kral”dan ve onun “krallığı”ndan söz eder (bkz. 2Sa 7:12–16; Mez 2:6; Dan 2:44; 7:14; TLC).

Elbette bu kral aynı zamanda “egemenlik” de alır (örn. Dan 7:14). Bu nedenle Yeni Antlaşma O’na hem “βασιλεία … καὶ ἡ ἐξουσία” (“krallık … ve yetki [egemenlik]”) atfeder (Vahiy 12:10). Ancak “egemenlik” dili farklı bir İbranice ve Grekçe (LXX) kelime alanına dayanır—özellikle “שָׁלְטָן” ve “ἐξουσία”. Dolayısıyla “krallık” ile “egemenlik” kavramlarını tek bir başlık altında birleştirmek semantik, teolojik ve ruhsal kayba yol açar.

Bu ayrıntılar teknik teoloji, dilbilim ve çeviri teorisi düzeyinde tartışılabilir ve tartışılmalıdır. Ancak sonuçları son derece pratiktir. Bu mesele müjdenin özünün anlaşılmasını doğrudan etkiler. Yeni Antlaşma müjdesi “τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας”tir—yani “krallığın müjdesi”. Dolayısıyla “krallık” hakkındaki yanlış anlamalar, müjde hakkındaki yanlış anlamalara dönüşür.

Daniel 7, Yeni Antlaşma’nın “İnsanoğlu” olarak gelen Kral ve onun krallığına dair öğretisinin temelini oluşturur. Özellikle İnciller ve Vahiy kitabı, Daniel 7’de doruğa ulaşan Eski Antlaşma krallık beklentilerine dayanır. Bu bölüm dünyaya ait dört krallıktan söz eder (örn. 7:23: “dördüncü krallıktır”). Ancak bu “krallıklar” geçicidir; çünkü İnsanoğlu’na ve kutsallarına sonsuza dek sürecek bir “krallık” verilir (örn. 7:14, 27). Aynı dilin kullanılması, Mesih’in krallığını bu dünyanın krallıklarıyla doğrudan rekabet içine yerleştirir.

Bir benzetme: Bu dünyanın krallıkları futbol takımlarıysa ve her kral takım kaptanıysa, İsa’nın gelişiyle şu soru ortaya çıkar: İsa, dünya futbol ligine dokunmayan ayrı bir basketbol takımı mı kuruyor, yoksa Dünya Kupası’nı kazanmaya aday kendi futbol takımını mı kuruyor? Doğru cevap: ikincisi.

İlk yüzyılda bir Mesih izleyicisinin “Κύριος Ἰησοῦς” (“İsa Rab’dir”) ikrarı, Roma’nın “Καῖσαρ κύριος” (“Sezar Rab’dir”) iddiasıyla doğrudan çatışıyordu. İran’da ya da Afganistan’da Mesih’i izleyen biri için, Kral İsa’ya itaat, IRGC ya da Taliban’ın tehditlerinden üstündür. Amerika’da bir Mesih izleyicisi için, Kral İsa’ya ve O’nun küresel krallığına bağlılık, milliyetçi ideolojilerin üzerinde yer alır. Ve Türkiye’de Mesih’i izleyen biri için, “kutlu umut—büyük Tanrımız ve Kurtarıcımız İsa Mesih’in yüceliğinin görünmesi” (Titus 2:13), Erdoğan/AKP, İmamoğlu/CHP ya da benzeri alternatiflerin sunabileceği yollar aracılığıyla daha iyi bir dünya görme umuduyla doğrudan tezat içindedir. Müjde doğası gereği politiktir: bu dünyanın tüm siyasal düzenleri yetersizdir; Tanrı kendi düzenini—Mesihî şalom krallığını—başlatmıştır.

Bu dünyanın krallıklarını “krallıklar” olarak adlandırırken İsa’nın yönetimini “egemenlik” olarak adlandırmak, Türk okuyucunun zihninde iki ayrı kategori oluşturma riski taşır: sanki bir kişi dışarıdan İmparatorluk kültüne buhur yakarken, içten içe İsa’nın ruhsal yetkisine saygı duyabilirmiş gibi. Hayır. Tanrı’nın krallığı gerçek bir krallıktır! Hristiyanlar zaten “krallık” dilini koruduklarında bile çeşitli yanlış anlayışlara düşebiliyorlar; dili değiştirmek bu karışıklığı daha da artırır.

Bir karşı itiraza değinmek gerekir. İznik sonrası Hristiyanlık, “Hristiyan imparatorlukları” ile Tanrı’nın krallığını hatalı biçimde özdeşleştirme yanlışı yapmıştır. İsa’nın geri döndüğünde ulusları demir çomakla yöneteceği ve yeryüzündeki her karış toprağı sahiplenileceği doğrudur; ancak O’nun iki gelişi arasındaki çağda, krallığının kutsal vatandaşları fiziksel toprakları kılıçla elde etmez ya da savunmaz. Bu nedenle, Kralımız göksel sürgününde olduğu sürece, krallığının fiziksel tezahürü sınırlıdır. Bu açıdan “Tanrı’nın egemenliği” ifadesi, Tanrı’nın krallığını Bizans, Kutsal Roma İmparatorluğu ya da modern Amerika gibi “Hristiyan güçlerle” özdeşleştirme hatasına karşı bir koruma işlevi görebilir.

Bu soruna verilecek yanıt, İsa’nın kendi yaklaşımını izlemektir. Birinci yüzyıldaki Mesih beklentileri bağlamında, İsa’nın Aramice “מַלְכוּ” ve Grekçe “βασιλεία” (ikisi de “krallık”) dilini kullanması, askeri bir kurtarıcı beklentisini de çağrıştırıyordu. İsa bu yanlış beklentiyi, “Tanrı’nın krallığı” dilini koruyarak fakat bu krallığın nasıl geleceğine dair anlayışları yeniden şekillendirerek düzeltti. Görünüşe göre İsa, “krallık” kavramını terk etmek yerine, bu kavramın yanlış yorumlarını düzeltmeyi tercih etti.

Dolayısıyla Türkçe Kutsal Kitap çevirilerinin ve öğretmenlerinin de bu yaklaşımı benimsemesi gerekir. İsa’nın krallığı gerçek bir krallıktır. Alexander, Cengiz, Konstantin ya da Fâtih Sultan Mehmed’in krallıkları gibi kurulmaz. Ama yine de bir krallıktır. Ve bu krallığa sadakat göstermek, diğer tüm krallıklara olan sadakati reddetmeyi içerir. Bu temel noktadır.

---

Yukarıdaki metin, aşağıdaki özgün İngilizce metnimin ChatGPT tarafından yapılmış çevirisinin insan tarafından düzenlenmiş bir versiyonudur. Çeviriler arasında herhangi bir çelişki varsa, niyetimi daha doğru yansıtan metin özgün İngilizce olandır.

The above is a human-edited version of a ChatGPT translation of my original English text below. Where any translation contradictions exist, the original English is a more reliable expression of my intent.

---

The “Dominion of God” is a Real Kingdom

I can barely say “merhaba” (“hello”), but even still am eager to address a gripe I have with modern Turkish Bible translation philosophy. I’m looking at the TLC in particular. As I present these thoughts, I welcome feedback from Turkish friends who better understand the connotations of the terms involved. However, given the controversial nature of Bible translation in general, even two native speakers can reach different conclusions. So here are my own thoughts as they presently stand.

I find it unfortunate that TLC translates “ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ / τῶν οὐρανῶν” as “Göklerin/Tanrı’nın egemenliği” (lit. “the realm/dominion of God/heaven”). I would much rather see “Göklerin/Tanrı’nın krallığı” (lit. “the kingdom of God/heaven”). Formally, “βασιλεία” is clearly the realm of a “βασιλεύς” — a kingdom is the realm of a king. Intertextually, the New Testament teaching about the “βασιλεία τοῦ θεοῦ” is clearly meant to fulfill key prophecies such as 2 Sam 7, Ps 2, and Dan 2 & 7, which tell of a coming “king/kral” and His “kingdom/krallık,” as the TLC itself repeatedly testifies (e.g. 2 Sam 7:12-16, Ps 2:6, Dan 2:44, 7:14; TLC). To be sure, this king also receives “egemenlik/dominion” (e.g. Dan 7:14), which is why the New Testament ascribes “ἡ βασιλεία … καὶ ἡ ἐξουσία” (“the kingdom … and the authority”) to Him (Rev 12:10). But the “egemenlik/dominion” language rests on a different set of Hebrew and Greek (LXX) vocabulary, namely “שָׁלְטָן” and “ἐξουσία”, and the two concepts (“kingdom” vs “dominion”) cannot be conflated into one without semantic, theological, and spiritual loss.

The details can and should be argued at the level of nerdy theology, linguistics, and translation philosophy, but the implications are immensely practical at the everyday lay level. This issue has immense impact on one’s understanding of the core of the gospel! The New Testament gospel is “τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας” (“the good news of the kingdom“), and hence misunderstandings about “the kingdom” become misunderstandings about the gospel! Let me give an example of how this plays out in our thinking and (hence) in the path of our daily lives.

Daniel 7 undergirds much of the New Testament teaching about the coming King known as the “Son of Man” and about His kingdom. The gospels and the book of Revelation, in particular, lean heavily upon the long history of Old Testament kingdom expectations which culminate in Daniel 7. This chapter speaks about four kingdoms of this world (see, e.g., vs. 23: “dördüncü krallıktır” (TLC) = “fourth kingdom”). But those “kingdoms” (“מַלְכֻי֛וֹת”) are all temporary because the Son of Man and His holy ones are given a “kingdom” (“מַלְכוּ”) that endures forever (e.g., vss. 14, 27). By using the same language, the prophecy puts Jesus’ “kingdom” in direct competition with the “kingdoms” of this world.

An analogy. Let’s say the kingdoms of this world are soccer teams, and each king is the team captain. Now Jesus comes into the world. Here’s the key question: is Jesus leading a basketball team that does not interfere with the world’s soccer league, or is Jesus leading His own soccer team that is poised to win the World Cup? Correct answer: the latter.

The confession from the mouth of a follower of Roman Christian that “Κύριος Ἰησοῦς” (“Jesus is Lord”) stood in direct contradiction to the imperial claim that “Καῖσαρ κύριος” (“Caesar is Lord”). For a Christ-follower in Iran or Afghanistan, reverent obedience to King Jesus overrides threats from the IRGC or Taliban, respectively. For a Christ-follower in America, patriotic love for King Jesus and His global kingdom overrides allegiance to the stars and stripes, Trumpian zeal for making America great again, and/or progressive zeal for pushing America from its sordid past toward a beautifully tolerant future. And for a Christ-follower in Türkiye, the “blessed hope, the appearing of the glory of our great God and Savior Jesus Christ” (Titus 2:13) directly contrasts with the utter hopelessness of ever seeing a better world via the paths that Erdoğan/AKP, İmamoğlu/CHP, or any such alternatives can provide. The gospel message is political: namely, all the political machinations of this world suck, but God has inaugurated a different polity, His own polity — the Messianic kingdom of shalom.

Calling the kingdoms of this world “krallıklar” (lit. “kingdoms”) while calling Jesus’ reign “egemenlik” (lit. “dominion”), as per the TLC, risks creating two categories in the mind of the Turkish reader: as if one can burn incense to the Imperial Cult externally while respecting Jesus’ spiritual authority internally. No! Tanrı’nın egemenliği gerçek bir krallıktır! — God’s kingdom is a real kingdom! Christians around the world already fall into various traps of erroneous thinking about Jesus’ kingdom even when the literal “kingdom” language is retained, but adjusting the language only makes matters messier to straighten out.

Speaking of “various traps,” I must address one counter point to my position before wrapping this post up. Nicaean Christianity has made the terrible mistake of wrongly conflating political “Christendom” (“Christian empires”, “Christian kingdoms”, and “Christian nations/countries”) with the Kingdom of God. It is true that Jesus will rule the nations with a rod of iron and claim every square inch of turf when he returns, but meanwhile in the age between His two comings the holy citizens of His kingdom do not acquire or defend physical territory by the sword. As long as our King is in His heavenly exile, the physical manifestation of His kingdom is restrained. So in that sense “Göklerin/Tanrı’nın egemenliği” understandably guards against the grievous error of overlapping the kingdom of God with worldly “Christian powers” such as Byzantium, the Holy Roman Empire, or modern America. Jesus is an unusual King, hence there are many ways to misunderstand the ways of His kingdom!

My response to this problem is that we can do no better than following the lead of the Master Jesus Himself. Amid first century Judean Messianic expectations, for Jesus to use the Palestinian Aramaic “מַלְכוּ” (lit. “kingdom”) and/or Koine “βασιλεία” (lit. “kingdom”) language would both invoke the hope/desire for a military commander who would raise up an army to overthrow the Roman occupiers. Jesus addressed this misunderstanding by retaining the “Kingdom of God” language, but focusing a large portion of His teaching ministry on reforming His disciples’ expectations about the manner in which this kingdom was going to come! Apparently, Jesus found it more suitable to hold on to the fundamental notion that a “kingdom” is indeed what He is bringing, and then trim away or adjust incorrect ideas about that “kingdom,” rather than switching over to a “dominion”-oriented lexical domain and then trying to tack on some limited “kingdom” notions to that.

Hence I would love to see Turkish Bibles, and Turkish Bible teachers, emulate the way Jesus handled this thorny matter. Jesus’ kingdom is a real kingdom! He most certainly does not bring His kingdom in the manner that Alexander, Genghis, Constantine, or Fâtih Sultan Mehmed brought theirs. But His Kingdom is a real kingdom nevertheless, such that choosing allegiance and reverence to His Kingdom implies rejecting allegiance and reverence to any other kingdom. That’s the main point.